مسئولیت بین المللی دولت ها در سوانح هواپیمایی ناشی از مداخلات غیرقانونی «با رویکرد ویژه در قاعده مندسازی و تحلیل کنوانسیون های بین المللی»

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
حسین قهرمانی منامن
توکل حبیب زاده
محمد جواد شریعت باقری
گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22119/jte.2023.384762.2654
چکیده
مداخلات غیرقانونی در عملیات هوانوردی و حمل و نقل هوایی تاکنون موجب بروز مخاطرات و سوانح زیادی شده است لذا اتخاذ تدابیر و تعیین راهکارهای قاطعانه برای مقابله با اقدامات و مداخلات غیرقانونی و برخورد با تهدیدات و اقدامات مخل امنیت هوایی برای کاهش سوانح، امری حیاتی است. ایکائو مداخلات غیرقانونی را اقداماتی دانسته است که موجب مخاطره ایمنی هواپیمای کشوری و حمل و نقل هوایی می شود. سوانح هوایی ناشی از مداخله در عملیات هوانوردی بویژه با الزام به فرود اجباری و به کارگیری سلاح علیه هواپیما، تصرف غیرقانونی هواپیما، تخریب ، مداخله در سیستم ناوبری، ارسال سیگنال مختل کننده ترافیک هوایی، کنترل و هدایت غیرقانونی هواپیما، مخابره اطلاعات غلط، هک یا اقدام سایبری و ایجاد اختلال در ترافیک هوایی و دستگاههای ناوبری هواپیما به وقوع می‌پیوندد. جدا از استثنائات و مجاز بودن برخی از اقدامات مداخله گرانه مطابق با مقررات ملی و بین المللی، مداخلات غیرقانونی دولت ها و اشخاص منتسب به دولت در عملیات هوانوردی و هواپیمایی کشوری بین المللی موجب مسئولیت  دولت ها و الزام به جبران خسارت و پرداخت غرامت  می شود. آنچه در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد، شناسایی و تحلیل مداخلات غیرقانونی علیه هواپیمای کشوری، مهمترین مصادیق و نمونه هایی شاخص از سوانح ناشی از مداخلات مذکور، کم و کیف این مداخلات، استثنائات مداخله نظامی، ممنوعیت ها و پیامدهای آن در پرتو قواعد عرفی و اسناد بین المللی  و تبیین قاعده مند سازی  و بررسی کنوانسیون های بین المللی مرتبط و به طور خاص بررسی مسئولیت دولت ها در سوانح هواپیمایی ناشی از مداخلات  غیر قانونی می باشد . در حین این پژوهش، بطور ویژه  ماده 3 مکرر  کنوانسیون شیکاگو که تدابیر حفاظتی کامل برای دولت ها جهت پیشگیری از اقدامات غیرقانونی، مداخله مجاز، ممانعت، تعقیب قضایی و مجازات در قبال مداخله نظامی علیه امنیت هواپیمای کشوری و عملیات هوانوردی و حمل و نقل هوایی را فراهم می کند، مورد تحلیل قرار می گیرد و برای رفع تناقضات، ابهامات و تفاسیر دوگانه از کنوانسیون های بین المللی که برای تضمین ایمنی سازی و امنیت هوانوردی در برابر شیوه عملی کشورها وجود دارد و نهایتاً ارتقاء کنش و یکپارچگی و تثبیت قوانین بین المللی برای کاهش خطر وقوع سوانح هواپیمایی تلاش می نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

International Responsibility of Governments in Aviation Accidents Caused by Illegal Interference With a Aspecial Approach in Regularization and Analysis of International Conventions

نویسندگان English

hossein ghahremanimanamen
tavacol habibzadeh
Mohammad Javad Shariat Bagheri
Department of public International Law, Central Tehran Branch, Azad University. Tehran, Iran
چکیده English

Air traffic control system is one of the most important examples of illegal interference in civil aviation operations and air security. Icao has considered illegal interference as measures that endanger the safety of national planes and air transportation. Illegal actions of governments and persons attributed to governments against aviation cause the international responsibility of governments and the obligation to compensate for damages. Illegal actions of governments and persons attributed to governments against aviation cause the international responsibility of governments and the obligation to compensate for damages. The responsibility of governments in international aviation law is pure responsibility so any air accident casued by military intervention and disruption in the navigation system and air traffic control in aviation operations and negligence by institutions related to aviation operations are attributed to the government and it automatically causes the international responsibility of the government.in the middle of this research the most important examples representative of the accidents caused by the mentioned interventions the merits and demerits of these interventions the exceptions to the military intervention the prohibitions and its consequences are analyzed in the light of international rules and documents (especially the chicago convention).

کلیدواژه‌ها English

Illegal interference
civil aviation
Chicago convention
International responsibility of governments
aviation accidents
  • جباری، منصور (1400)، حقوق بین المل هوایی، چاپ دوم، تهران: انتشارات فروزش .

 

  • کاظمی، حمید (1400)، حقوق بین الملل خصوصی هوایی، چاپ دوم. تهران : سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.

 

  • کاظمی، حمید (1394)، حقوق بین الملل عمومی هوایی، چاپ اول. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.

 

  • مردانی، نادر و رضاعرب (1393)، حقوق بین الملل هوایی با تاکید برتعهدات دولتها در کنوانسیون شیکاگو، چاپ اول ، تهران : نشر میزان.

 

  • کوشا، سهیلا (1394)، حقوق بین المل هوایی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.

 

  • نواده توپچی، حسین (1398) ، مقدمه ای بر حقوق بین الملل هوایی: بررسی کنوانسیون شیکاگو، چاپ هشتم ، تهران: انتشارات خرسندی.

 

  • قصودی، نوید (1394)، مهمترین سوانح هوایی ایران و جهان: کنکاش در علل وقوع، چاپ اول ، تهران: اندیشگاه فن آوران نوین.

 

  • نمامیان، پیمان (1394)، حقوق امنیت هواپیمایی، مترجم : ایندرانات، رووانتیسا و رامیا آبیراتنه ، چاپ او ل، تهران: نشر میزان .

 

  • خیلدار، محمدعلی (1397)، ممنوعیت استفاده از سلاح علیه هواپیمای کشوری و حادثه هواپیمای ام.اچ 17 مالزی، چاپ اول ، تهران: انتشارات خرسندی.

 

  • اسماعیلی، شیوا (1398)، مسئولیت های حقوقی ناشی از سقوط هواپیمای مسافربری: مطالعه تطبیقی حقوق ایران و اسناد بین المللی، چاپ اول، تهران: انتشارات قانون یار.

 

  • منصوری، فرنگیس (1396)، مسئولیت بین المللی دولت ها، چاپ اول ، تهران: انتشارات مجد.

 

  • ابراهیم گل، علیرضا (1401)، مسئولیت بین المللی دولت: متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بین الملل، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی.

 

  • پرواز 655: نماد حقوق بشر آمریکایی؛ بازخوانی و ابعاد پرونده (1398). چاپ اول. تهران: انتشارات دیدمان: اندیشکده برهان.

 

  • وکیل، امیرساعد (1398)، حقوق مسئولیت بین المللی، چاپ اول، تهران: نشر میزان.

 

  • ضیایی، سید ناصر و مونا خلیل زاده (فروردین 1392)، مسئولیت بین المللی دولتها در حملات سایبری»،. مجله پژوهشهای حقوقی، شماره 23.

 

  • خزایی، سیدعلی (پاییز 1397)، مسئولیت بین المللی ایکائو در اجرای سامانه های ماهواره ای هدایت هواپیما». نشریه دیدگاههای حقوق قضایی، شماره 83.

 

  • عسگرخانی، ابومحمد، حمید رضا آقابابائیان و سید باقرمیرعباسی (فروردین 1398)، «مسئولیت بین المللی در قبال حملات سایبری»، فصلنامه علمی – پژوهشی فقه و تاریخ تمدن، دوره 5، شماره 1.

 

  • خزایی، سیدعلی ( 1397)، «مسئولیت مدنی ارایه دهندگان خدمات سامانه های ماهواره ای هدایت هواپیما» .، پژوهشنامه حمل و نقل، شماره 56.

 

  • علیاری، مهدی و محسن محبی (بهار و تابستان 1401)، «مفهوم سوء استفاده از هوانوردی کشوری، موضوع ماده 4 کنوانسیون شیکاگو»، مجله حقوقی بین المللی، شماره 66.

 

  • مقاله ارائه شده در اولین همایش ملی ایران و حقوق بین الملل (1395)، «تامین امنیت هوایی برای هواپیماهای کشوری براساس کنوانسیون شیکاگو».

 

  • مقری موذن ، طاهره و سیروس صفدری (تابستان 1393)، « بررسی حقوقی امنیت پروازهای غیرنظامی»، فصلنامه راهبرد، سال بیست و سوم، شماره 71.

 

  • کیهانلو، فاطمه و وحید رضا دوست ( اردیبهشت 1394)، «حملات سایبری به مثابه توسل به زور در سیاق منشور سازمان ملل متحد» ، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 18، شماره 69.

 

  • پرواز شماره 1812 سیبری ایرلاینز، نشریه خبرگزاری ایسنا؛ 20 مارس 2019. تاریخ انتشار 21 دی 1398.

 

  • ارسال سیگنال از هواپیمای اوکراینی؛ با شگاه خبرنگاران جوان، تاریخ انتشار 24/10/98.

 

  • ردپای مرموز جنگ الکترونیک در اشتباه بزرگ پدافندی را رها نکنید؛ سایت تحلیلی مشرق، تاریخ انتشار 23/10/98.

 

  • پیش نویس آیین نامه نظارت بر ارایه خدمات ناوبری هوایی غیرنظامی، وزارت راه و شهرسازی، شهریور 1401.
  • استاندارد 1-1-2 ضمیمه 17 و ضمائم 10- 11-12 و 15 کنوانسیون شیکاگو.

 

  • شلیک به کاتای پاسفیک داگلاس سی-54 در 1954؛ http://tiengtrung.cn/wiki/fa.

 

  • پرواز 902 خطوط هوایی کره؛ سایت: net/fa/kor

 

  • سیستم های ناوبری هواپیما : بهینه سازی ناوبری مبتنی بر ماهواره؛ پژوهشکده اویونیک، دانشگاه اصفهان. سایت: iut.ac.ir

 

  • کنترل های ترافیک هوایی: مسئول امنیت جاده های آسمان؛ سایت قاصدک: com.

 

  • شلیک پدافند به هواپیمای مسافربری؛ مجله تحلیلی دقیقه، 19دی 1399؛ d-mag.ir/p1145.

 

  • young ،barbara . “responsibility and liability for unlawful interference in international civil aviation” air and space law28) feb 2003( :4-8.

 

  • kovacs،“new directions in the assessment of the use of weapons against civil aircraft from an international law perspective and in the interpretation of airspace sovereignty ”, doctoral school of law and political sciences(2019) :3-12.

 

  • abeyratne ruwantissa.” state responsibility for exogenous interferece with air navigation: som legal and regulatory issues”, air and space law61(2018):61-73.
  • de luca،maj anne.” using the air force against civil aircraft “ , aspj africa & francophonie(quarter 2012) :2-10.

 

  • kimberly r gosling , and jacob a. ayres.” surface to air: malaysia airlines flight mh17 and loss recovery by states for civilian aircraft shootdowns”, journal of air law and commerce80(2015) :509-510.

 

  • novikova and stepan o.kuts.” legal consequences for the state arising from the use of weapons against civil aircraft: review and legal framework development “ ,rudn journal of law25( october 2021) : 832-852.

 

  • foont brian. “shooting down civilian aircraft: is there an international law”. journal of air law and commerce 72 ( 2007):695-725.

 

  • jabbari gharabagh, mansour.”use of weapons against civil aircraft: case study of ir 655 in the light of international law”, institute of air and space law, mcgill university ( nov 1992).

 

  • amarasinghe, punsara and eshan jayawardane,” international law and the dowing of ukrine international airlines flight 752”, besa center prespe ctives paper .1/414(jan 2020):1-3.

 

  • horace b robertson. “ the status of civil aircraft in armed conflict”,yearbook on human rights( 1997)،11-113.
  • mc carthy gerard michael.” limitation on the right to use force against civil aerial intruders: destruction of kal flight 007 in community perspective; newyork law school journal of international and comparaitive law6(2021):172-209.

 

  • jamail joseph. “government responsibility for damages in airplane crash cases when weather is a factor” journal of air and law commerc39(1973) :351.

 

  • k iinnan. “ iran air flight 655 and beyond: free passage,, mistaken self-defence and state responsibility”, the yale journal of international law16 (1991).

 

  • carthy,mc,”limitation on the right to use force against civil arial intruders”( 1984).

 

  • sochor،”icao and armed attacks against civil aviation”, journal international 44(1989):135.

 

  • rusli m.” how safe are the skies?” asian academic research journal of social science and humanities(2014) ،

 

  • annex 11 and 15 and 17 to the convention on international civil aviation.

 

  • engvers alexander,the principle of sovereignty in the air, faculty of law university of lund, spring (2001) :14-54.

 

  • describe the threat against civil aviation security- icao- highjacking of aircraft armed attackas and attacts against aircraft.p.27-29 https: www.icao. int\sam\documents.

 

  • santa monica.“calif,acquisition and use of manpads against commercial aviation,” copyright( 2019) rand corporation.

 

  • “criminal acts against civil aviation,” published annuaiiy by the office of civil aviation security,usa (1996) :53.

 

  • sochor eugen, flying target. “armed attacks against civil aviation,” the politics of international aviation( 1991)،

 

  • blak duncan and ians.henderson, ” military use of civil- registered aircraft“ , annals of air and space law xxxvi (2011):847.

 

  • “air multilateral treaties: on interntional civil aviation,” signed in chicago, usa, on (7 december 1944) published by icao.
فصلنامه مهندسی حمل و نقل
دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 61
تابستان 1403
صفحه 4093-4112

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 31 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 04 تیر 1402