انتخاب روش مناسب مشارکت خصوصی- دولتی به منظور تأمین مالی پروژه‏های آزادراه ایران با رویکرد AHP

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی، دانشگاه کمبریج، انگلستان

2 دانشکده مهندسی، پردیس فنی، دانشگاه تهران، تهران

چکیده

سرمایه‏های بخش خصوصی در ساخت زیرساخت‏های حمل ونقل که یکی از مهم‏ترین آنها پروژه‏های آزادراهی است، در دهه‏های اخیر به شدت در کشورهای درحال توسعه مورداستفاده قرارگرفته‏است. اما در موارد متعددی به‏دلیل عدم انجام بررسی‏ها و مطالعات لازم، معیارها به درستی شناسایی نشده و در نتیجه شیوه درست مشارکت در پروژه‏های بزرگ حمل ونقل انتخاب نشده و از این بابت پروژه با مشکلات عدیده‏ای روبرو گردیده و در مواردی منجربه شکست پروژه شده است. طبیعتاً شناسایی درست معیارها در شرایط کشوری مانند ایران و بر آن اساس انتخاب روش مشارکت با استفاده از یک روش مناسب، تأثیر بسیاری در موفقیت ساخت پروژه‏های آزادراهی خواهد داشت. هدف این مقاله انتخاب سیستماتیک روش مناسب نوع قرارداد مشارکت خصوصی - دولتی در تأمین مالی پروژه‏های آزادراهی ایران با بهره‏گیری از علوم تصمیم‏گیری و آرای خبرگان است. به همین جهت مهم ترین معیارهای موثر درانتخاب روش تأمین مالی از طریق مشارکت در پروژه‏های آزادراه ایران از دیدگاه خبرگان، از طریق پرسشنامه ومصاحبه شناسایی گردید. سپس از متدولوژی AHP و نرم‏افزار Expert Choice برای اولویت‏بندی و انتخاب روش بهینه تأمین مالی از طریق مشارکت بخش خصوصی - دولتی درپروژه‏های آزادراه استفاده شد. دراین مقاله ابتدا به بررسی و توضیح گزینه‏های مشارکت قابل استفاده در تأمین مالی ساخت پروژه‏های آزادراهی پرداخته شد. سپس 15معیار مؤثر برانتخاب روش‏های تامین‏مالی در پروژه‏های آزادراه با استفاده از پرسشنامه از دیدگاه جامعه آماری متخضصین شامل کارفرمایان، مشاوران، پیمانکاران و افراد آکادمیک تعیین ورتبه‏بندی شدو بعد از آن تأثیر هر یک از معیارهای تعیین شده بر روش‏های تامین‏مالی از طریق مشارکت را با استفاده از روش تصمیم‏گیری AHP سنجیده شد ودرنهایت نتیجه‏گیری شد که روش تامین‏مالی مناسب جهت پروژه‏های آزادراه ایران به ترتیب اولویت قراردادهای ساخت، عملیات و انتقال (BOT)، قراردادهای امتیازی (DBFO)، قراردادهای واگذاری(BOO) و قراردادهای برون سپاری سنتی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Selection of Proper Method of Public-Private Partnership to Finance Iran Freeway Projects with AHP Approach

نویسندگان [English]

  • Mohammadreza Golabchi 1
  • Esmatolah Noorzai 2
چکیده [English]

The capital of private sector in construction of transport infrastructure, is widely used, especially in freeways construction, in developing countries, in recent decades. But in several cases, due to the lack of the necessary studies and reviews, criteria are not identified correctly, so appropriate partnership method is not selected in major transportation projects and consequently the project is faced with many problems and in some cases it leads to the failure of the project. Typically right identification of criteria in the condition of a country such as Iran and so selecting partnership contract using a proper method will be very influential in the success of the freeway construction projects. The purpose of this paper is systematic selection of appropriate method of public – private partnership contract in financing Iran freeway projects taking advantage of decision making knowledge and expert opinions. So the most effective criteria for choosing finance method through partnership in Iran freeway projects are identified in the expert’s view by questionnaire and interview. Then AHP methodology and Expert Choice Software are hired to ranking and selecting optimal finance method through public – private partnership in Iran freeway projects. In this paper, at first, available partnership options to finance freeway construction projects are investigated and explained. After that 15 criteria influencing the selection of financing method in freeway projects are identified and ranked, using questionnaire in the view of statistical population of professionals including owners, consultants, contractors and academics and then the effect of each of determined criteria on financing methods through partnership is measured using AHP decision making method. Finally it is concluded that appropriate financing method for Iran freeway projects, in order of preference, are BOT, DBFO, BOO and Traditional Private Outsourcing.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financing
  • Freeway projects
  • Public – private partnership