امکان‌سنجی و اجرای طرح خیابان کامل در ایران برای دستیابی به توسعه پایدار محله محور (نمونه موردی: خیابان ایران زمین، محله شهرک قدس، منطقه دو شهرداری تهران)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم اجتماعی، گروه برنامه‏ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، و رییس پژوهشگاه حمل و نقل طراحان پارسه، تهران، ایران

چکیده

گسترش افقی و عمودی شهرهای امروزی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است که ماشینی شدن و وابستگی به وسیله نقلیه و به تبع آن گسترش شبکه های حمل و نقلی را به یک ضرورت، و نه یک انتخاب تبدیل کرده است. اما شهرها تنها در صورت رعایت تعادل در اختصاص زیرساختها و کاربری های مختلف، قادر به ادامه حیات و پایداری هستند. از جمله ایده های جدید در برنامه ریزی شهری و حمل ونقل شهری طرح خیابان کامل1 است. در این مقاله ضمن معرفی مفهوم "خیابان کامل"، با مطالعه موردی محله شهرک قدس، امکان‌سنجی اجرای طرح "خیابان کامل" و چگونگی اجرای آن در خیابان ایران‌زمین بررسی می‌گردد. مقاله حاضر با هدف امکان‌سنجی و اجرای طرح "خیابان کامل" در ایران، از نوع تحقیقات کاربردی است که با کمک روش کمی‏و کیفی انجام شده است. تجزیه و تحلیل داده‌های کمی‏با نرم‏افزار SPSS و تحلیل داده‌های کیفی، با روش سنجش و تحلیل استراتژیک محیطی انجام شده است. در این مقاله 3 الگوی ممکن برای تبدیل خیابان ایران زمین به یک خیابان کامل طراحی و معرفی شده‏اند. سپس به ارزیابی و تحلیل تطبیقی این الگوها پرداخته شده است و الگوهای پیشنهادی، در این مرحله با معیار اهداف طرح در جهت تحقق توسعه پایدار ارزیابی شده‏اند و از آن میان هر یک امتیاز بیشتری کسب نمود به عنوان گزینه بهینه برگزیده شد. نتایج حاصل از تحلیل‌ها و طرح پیشنهادی بیانگر قابلیت مناسب اجرای طرح "خیابان کامل" ایران‌زمین برای دستیابی به توسعه پایدار و همچنین ارتقای کیفی زندگی و افزایش سرزندگی در محله شهرک قدس است.

کلیدواژه‌ها


- جعفری، رضا (1389) " کارگاه آموزشی خیابان کامل"، دهمین کنفرانس بین‎المللی مهندسی حمل‌ونقل و ترافیک.

- چپ من، دیوید (1384) "آفرینش محلات و مکان­ها در محیط انسان ساخت"، ترجمه شهرزاد فریادی و منوچهر طبیبیان، انتشارات دانشگاه تهران

- حبیبی، محسن و مسائلی، صدیقه (1378) "سرانه کاربریهای شهری"، سازمان ملی زمین و مسکن، وزارت مسکن و شهرسازی، تهران

- خاکساری، علی (1388) "محله های شهری در ایران" انتشارات پزوهشگاه علوم انسانی، چاپ دوم
- دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا (2012) " جایگاه خیابان ایران زمین در شهرک قدس"، .www.fa.wikipedia.org
- زیاری، کرامت الله (1383) "برنامه‏ریزی شهری‏های جدید"، تهران، انتشارت سمت، ص. 17-18.

- شهرداری تهران(1385) "شناسنامه اجتماعی محلات شهری منطقه دو شهرداری تهران"،  معاونت اجتماعی شهرداری منطقه دو تهران (1385).

- مرکز آمار ایران (1385) "سرشماری عمومی‏نفوس و مسکن"،  انتشارات سازمان آمار ایران .

- مهندسین مشاور معمار و شهرساز سراوند (1385) " طرح تفصیلی منطقه دو مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران" تهران: مهندسین مشاور معمار و شهرساز سراوند

- میلادی، مهدی (1390) " برنامه‏ریزی کاربری زمین شهری به منظور صرفه جویی در مصرف سوخت؛ نمونه مورد بررسی: محله 11 (شهرک قدس) منطقه 2 شهرداری تهران"، رساله کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری، دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.

- ناصری، الناز (1391) "امکان‌سنجی اجرای طرح خیابان کامل در ایران برای دستیابی به توسعه پایدار محله‌محور"، رساله کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی.

- McCann, Barbara (2009) “Complete streets, Pedestrian- and bike-friendly street successes”, Source: On Common Ground, National Association of Realtors.

- McCann, Barbara (2009) “Introduction to complete streets”, Website www.completestreets.org, www.fhwa.dot.gov/environment/bikeped/design.htm

- National Complete Streets Coalition (2005-2011) 1707 (202) 207-3355, info@completestreets.org “The benefits of complete streets” Website www.completestreets.org

- National Complete Streets Coalition (2005-2011) “Welcome to the National Complete Streets Coalition”, Website www.smartgrowthamerica.org

- National Complete Street Coalition (2012) “Complete Streets in California”, Report Feb 22, 2012