بررسی اثر سن موتورسوار و عوامل محیطی بر ریسک تصادفات موتورسیکلت‌ براساس مفهوم مواجهه شبه‌القایی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

چکیده

اصلی‌ترین شاخص مواجهه جهت محاسبه ریسک تصادف، وسیله‌کیلومترپیموده شده‏است. مشکل عمده شاخص وسیله‌کیلومتر پیموده شده، کمبود اطلاعات بوده و این مشکل بویژه زمانی که شاخص مواجهه برای گروه خاصی از کاربران سیستم حمل‏ونقل (مانند رانندگان جوان) و یا شرایط خاصی (مانند زمان شب) لازم باشد، دوچندان می‏شود. از این‌رو محققان شاخصهای مواجهه غیرمستقیم مانند مواجهه القایی و مواجهه شبه‌القایی را برای رفع این مشکلات پیشنهاد کرده‏اند. در این مطالعه اثر یک عامل انسانی (سن) و سه عامل محیطی شامل نوع منطقه (درون‌شهری، برون‌شهری)، هندسه محل (مستقیم، قوس افقی) و روشنایی (روز، شب) بر ریسک مقصر بودن راکب موتورسیکلت بررسی می‏شود. روش تحقیق برمبنای مفهوم مواجهه شبه‌القایی است که مطابق فرض اساسی این روش رانندگان غیرمقصر در تصادفات دووسیله‌ای با یک راننده مقصر و یک راننده غیرمقصر، نمونه تصادفی از کل رانندگان حاضر در جاده در زمان تصادف هستند. داده‏های مطالعه، مربوط به تصادفات ترافیکی سال 1390 در ایران بوده و در مجموع 39014 نمونه جهت تحلیل انتخاب شده‏اند. نتایج نشان می‏دهند که احتمال مقصربودن رانندگان جوان و کهنسال بیش از رانندگان میانسال بوده و عوامل محیطی شامل برون‌شهری بودن منطقه (RR=1.25,Sig<.006)، وجود قوس در مسیر (RR=1.31,Sig<.012) و تصادف در هنگام روز(RR=1.12,Sig<.026)، سبب افزایش احتمال مقصربودن راکب موتورسیکلت می‏شود. درنهایت اقداماتی مانند احداث مسیرهای ویژه موتورسیکلت در جاده‌های برون‌شهری، نظارت بیشتر بر معاینه فنی سیستم روشنایی موتورسیکلت، آموزش عملی به موتورسیکلت‌سواران در زمینه افزایش مهارت و آموزش در زمینه آگاهی از خطرات موتورسیکلت جهت کاهش ریسک تصادفات موتورسیکلت پیشنهاد می‏شود.

کلیدواژه‌ها


-Chang, H. L. and Yeh, T. H. (2007) “Motorcyclist accident involvement by age, gender, and risky behaviors in Taipei, Taiwan”, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol.10, No.2, pp.109-122

- Clarke, D. D., Ward, P. and Truman, W. (2005) “Voluntary risk taking and skill deficits in young driver accidents in the UK.” Accident Analysis and Prevention, Vol.37, No.3, pp.523-529

- Haque, M. M., Chin, H. C. and Debnath, A. K. (2012). “An investigation on multi-vehicle motorcycle crashes using log-linear models.” Safety Science, Vol.50, No.2, pp. 352-362

- Haque, M. M., Chin, H. C. and Huang, H. (2009) “Modeling fault among motorcyclists involved in crashes.” Accident Analysis & Prevention, Vol.41, No.2, pp. 327-335

- Jiang, X. and Lyles, R. W. (2010) “A review of the validity of the underlying assumptions of quasi-induced exposure”, Accident Analysis and Prevention, Vol.42, No.4, pp.352-1358

- Jou, R. C., Yeh, T. H. and Chen, R. S. (2012) “Risk factors in motorcyclist fatalities in Taiwan.” Traffic Injury Prevention, Vol.13, No.2, pp. 155-162

- Lardelli-Claret, P., Jiménez-Moleón, J. J., De Dios Luna-del-Castillo, J., García-Martín, M., Bueno-Cavanillas, A. and Gálvez-Vargas, R. (2005) “Driver dependent factors and the risk of causing a collision for two wheeled motor vehicles.” Injury Prevention, Vol.11, No.4, pp. 225-231

- Li, M.-D., Doong, J. -L., Huang, W. -S., Lai, C. -H. and Jeng, M. -C. (2009) “Survival hazards of road environment factors between motor-vehicles and motorcycles.” Accident Analysis & Prevention, Vol.41, No.5, pp. 938-947

- Liu, C. C., Hosking, S. G. and Lenné, M. G. (2009) “Hazard perception abilities of experienced and novice motorcyclists: An interactive simulator experiment.” Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol.12, No.4, pp. 325-334

- Magazzù, D., Comelli, M. and Marinoni, A. (2006). “Are car drivers holding a motorcycle licence less responsible for motorcycle - Car crash occurrence?: A non-parametric approach”, Accident Analysis and Prevention, Vol.38 , No. 2, pp. 365-370

- Moskal, A., Martin, J. L. and Laumon, B. (2012). “Risk factors for injury accidents among moped and motorcycle riders.” Accident Analysis and Prevention, Vol.49, pp. 5-11

- Pai, C.W. and Saleh, W. (2007) “An analysis of motorcyclist injury severity under various traffic control measures at three-legged junctions in the UK.” Safety Science, Vol. 45, No.8, pp. 832-847

- Schneider Iv, W. H., Savolainen, P. T., Van Boxel, D. and Beverley, R. (2012) “Examination of factors determining fault in two-vehicle motorcycle crashes.” Accident Analysis and Prevention, Vol. 45, pp. 669-676

- Tunnicliff, D. J., Watson, B. C., White, K.M., Hyde, M.K., Schonfeld, C.C. and Wishart, D.E. (2012) “Understanding the factors influencing safe and unsafe motorcycle rider intentions”, Accident Analysis and Prevention, Vol. 49, pp. 133-141

- Vlahogianni, E. I., Yannis, G. and Golias, J. C. (2012). “Overview of critical risk factors in Power-Two-Wheeler safety” Accident Analysis and Prevention, Vol. 49, pp. 12-22

- Wanvik, P. O. (2009) “Effects of road lighting: An analysis based on Dutch accident statistics 1987-2006”, Accident Analysis and Prevention, Vol.41, No.1, pp. 123-128