بررسی رابطه علیت کوتاه‌مدت و بلندمدت میان حمل‌ونقل هوایی و رشد اقتصادی(مطالعه موردی: استان‌های ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد ایران، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات ، تهران، ایران

4 استادیار، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد ایران، تهران، ایران

چکیده

فعالیت‌های حمل‌ونقل و خدمات وابسته به آن را می‌توان ارتباط‌ دهنده تمامی بخش‌ها و رشته فعالیت‌های اقتصادی به یکدیگر در نظر گرفت و آن را یکی از عوامل مؤثر بر تحول اقتصاد کشور دانست. با توجه به جایگاه بخش حمل‌ونقل در اقتصاد، هدف از این مطالعه بررسی رابطه علیت کوتاه و بلندمدت میان متغیرهای حمل‌ونقل هوایی و رشد اقتصادی در استان‌های ایران می­باشد. در این راستا متغیرهای حجم بار جابجا شده از طریق ناوگان حمل‌ونقل هوایی و تعداد مسافرین آن، به‌عنوان نماینده بخش حمل‌ونقل در نظر گرفته‌شده است. بدین منظور با استفاده از داده‌های ترکیبی  طی سال‌های 1384-1396 و رویکردهای همجمعی، روش حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS )، مدل الگوی تصحیح خطای برداری(VECM) و روش علیت گرنجر به بررسی روابط علیت بلندمدت و کوتاه‌مدت میان متغیرهای مذکور پرداخته­شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که در کوتاه­مدت رابطه علیت گرنجرِ معنی­داری میان متغیرهای مذکور وجود ندارد ولیکن با توجه به خروجی مدل DOLSدر بلندمدت میزان تأثیرگذاریمثبت متغیر تعداد مسافر بر رشد اقتصادی بیشتر از حجم بار است. در این مطالعه همچنین جزء تصحیح خطا که بیانگر سرعت تعدیل کوتاه‌مدت به سمت تعادل بلندمدت می­باشد، مورد ارزیابی قرارگرفته است. برآوردها  نشان می‌دهد رابطه علیت گرنجرِ یک‌طرفه از حجم بارِ جابجا شده به سمت رشد اقتصادی وجود دارد. همچنین، این رابطه برای متغیر تعداد مسافر و رشد اقتصادی، یک‌سویه و از سمت متغیر تعداد مسافر به رشد اقتصادی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-بیضایی، ابراهیم (1397) "اصول کاربردی اقتصادی حمل و نقل"، انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، چاپ سوم.
-دفتر حساب‌های اقتصادی (۱۳۹۷) "آمارهای حساب‌های منطقه‌ای"،  سازمان برنامه و بودجه، مرکز آمار ایران.
-تبعه ایزدی، امین، آرمن، عزیز  و صلاح منش، احمد (1393) "طراحی یک الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه جهت تعیین اولویت های سرمایه گذاری در زیرساخت های حمل و نقل ایران"، رساله دکتری، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران.
-دایی، سعید، عماد زاده، مصطفی و کامکار، هادی (1390) "اﺛﺮﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاری دوﻟﺖ در ﺑﺨﺶ حمل‌ونقل ﺑﺮ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی در اﯾﺮان"، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ مدل‌سازی اﻗﺘﺼﺎدی، سال سوم، شماره 4، پیاپی 10، ص. 63-82.
-رضایی ارجرودی، عبدالرضا (1383) "اهمیت و جایگاه صنعت حمل‌ونقل در ارتقاء و شکوفایی اقتصاد کشور"، یازدهمین کنفرانس دانشجویان عمران سراسر کشور، دانشگاه هرمزگان.
- گروه آمار هوانوردی و فرودگاهی (1397) "آمار حمل و نقل هوایی کشور"، وزارت راه و شهرسازی، شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران.
-صالحی، علی و جعفری صمیمی،  احمد (1392) "اثر مزیت نسبی ارزش‌افزوده صنعت حمل‌ونقل بر رشد اقتصادی استان‌های ایران"، پایان‌نامه جهت کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران.
-صفارزاده، محمود، معصومی، غلامرضا و ندیمی، نوید (1395) "برنامه‌ریزی و طراحی فرودگاه"، انتشارات پژوهشکده حمل و نقل.
-عاقلی، لطفعلی و نجاری الموتی، ژاله (1391) "تدوین نظام قیمت گذاری در حمل و نقل هوایی"، کنفرانس ملی زیرساختهای حمل و نقل، دانشگاه علم و صنعت ایران.
-کنفانی، ادیب (1397) "تحلیل تقاضای حمل‌ونقل"، ترجمه امیررضا ممدوحی و میلاد مهدی زاده، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
-محمدی، تیمور و ناظمان، حمید (1392) "رابطه رشد اقتصادی و مصرف انرژی در ایران (تحلیلی از مدل‌های علیت خطی و غیرخطی)"،  فصلنامه اقتصاد محیط‌زیست و انرژی، سال دوم، شماره 5، ص. 153-170.
- معاونت حمل‌‌ونقل (1397) "برنامه استراتژیک بخش حمل‌ونقل ایران"، وزارت راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران.
-Alexander Anfofum, A., Saheed, S. and Chinyere Iluno, Z. (2015) "Air transportation development and economic growth in Nigeria", Journal of Economics and Sustainable Development, Vol.6, No.2, pp.1-11.
- Canning, D. and Fay, M. (1993) "The Effect of Transportation Networks on Economic Growth", Working Papers, Department of Economics, Columbia University.
- Hsiao, C. (2003) "Analysis of Panel Data", Cambridge University Press, Second Edition.
-Engle, R.F. and Granger, C.W.J. (1987) "Co-integration and error correction: representation, estimation, and testing", Econometrica 55, pp.251–276.
-Gabriel Brida, J., Alberto Rodríguez-Brindis, M. and Zapata-Aguirre, S. (2016) "Causality between economic growth and air transport expansion: empirical evidence from Mexico", World Review of Intermodal Transportation Research, Vol. 6, No. 1, pp.1-15.
-Gabriel Brida, J., Bukstein, D. and Zapata-Aguirre, S. (2016) "Dynamic relationship between air transport and economic growth in Italy: a time series analysis", Int. J. Aviation Management, Vol. 3, No. 1, pp.52-67.
-Granger, C. W. J. and Newbold, P. (1974) "Spurious in econometrics", Journal of Econometrics, pp.111-120.
-Granger, C.W.J. (1969) "Investigating causal relations by econometric models and Crossspectral Methods", Econometrica 37, pp.424–438.
-Granger, C.W.J. (1988) "Causality, cointegration, and control", J. Econ. Dyn. Control. 12, pp.551–559.
-Hakim, M. and Merkert, R. (2016) "The causal relationship between air transport and economic growth: Empirical evidence from South Asia", Journal of Transport Geography 56 (2016), pp.120–127.
-InterVISTAS. (2017) "Airport Economic Impact Study", consulting on behalf of daa, Dublin Airport, Final Report.
-IATA, ICAO and ICCAIA. (2017) "Aviation Benefits, Benefits Beyond Borders (ABBB)", ACI, CANSO, as well as the publication of the Air Transport Action Group (ATAG) entitled Aviation.
-Pesaran, H. (2015), "Time Series and Panel Data Econometrics", Oxford University Press, 1th Edition.
-IATA. (2018) "Economic performance of the airline industry", Mid-year report of the international air transport association.
-Takahashi, T. (2006), "Economic Geography and Endogenous Determination of Transport Technology", Journal of Urban Economics, Vol. 60, pp.498–518.
-Beyzatlar, M.A., Karacal, M. and Yetkiner, H. (2014) "Granger-causality between transportation and GDP: a panel data approach", Transportation Research Part A: Policy and Practice,Vol. 63, No. 1, pp.43–55.
- Jones ,I. (1995) "Time Series Tests of Endogenous Growth Models", The Quarterly Journal of Economics, Oxford University Press, vol. 110(2), pp. 495-525.