تحلیل و ارزیابی تأثیر خشم راننده بر شدت تصادفات

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانش آموخته دوره دکتری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

تصادفات ترافیکی یک عامل اصلی مرگ و میر در کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ایران است. امروزه این موضوع به یکی از مسائل مهم پیش روی مهندسان ترافیک و مدیران برنامه ریزی حمل و نقل تبدیل شده است عامل انسانی تأثیرگذارترین عامل در تعیین سطح ایمنی ترافیک جاده­ای از میان عوامل سه­گانه محیط، وسیله نقلیه و انسان است. شرایط راننده مانند شرایط روانی، اخلاقی و سطح خطرپذیری از جمله مواردی هستند که در امر رانندگی بطور مستقیم تأثیرگذار است. این امور متغیر بوده و قابلیت پیشبینی کمی دارند و ممکن است منجر به ایجاد شرایط نا ایمن گردند. سطح خطر­پذیری در رانندگان یکی از فاکتورهای مهم عامل انسانی در رانندگی و تأثیرگذار در ایمنی ترافیک است. در سال­های اخیر مطالعه­ی ارتباط میان رفتار رانندگان بر اساس ویژگی­های شخصیتی با استفاده از برداشت­های میدانی و پرسشنامه­های خود اظهاری سهم بسزایی در مطالعات ایمنی ترافیک داشته است. در این مطالعه میزان خشم راننده در رفتار ترافیکی نمونه­ای از رانندگان تهرانی و ارتباط آن با ایمنی و تصادفات ترافیکی مورد بررسی قرار گرفته است که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. تحلیل همبستگی، ارتباط معناداری میان سن و سنوات رانندگی رانندگان با برخی از عامل‌های مقیاس خشم و همچنین میان  میزان خشم راننده در موقعیت های ترافیکی مختلف با درگیری در تصادفات ترافیکی نشان می‌دهد. مقایسه نتایج مطالعه انجام شده با سایر کشورها حاکی از آن است که میزان خشم رانندگان ایرانی نسبت به رانندگان هندی(به عنوان یک کشور آسیایی) کمتر و نسبت به رانندگان اروپایی بیشتر است. براساس این نتایج تقویت فرهنگسازی در زمینه کنترل خشم رانندگان می‌تواند اثر قابل توجهی در کاهش شدت تصادفات دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-اسد امرجی، م. و نهاوندی، ن. (1396)" رتبه بندی قطعات جاده های برونشهری با استفاده از ترکیب شاخص شدت تصادفات و ممیزی ایمنی"، فصلنامه مهندسی حمل و نقل، دوره نهم، شماره اول، ص 1-15.

- حق شناس، ج. ع. (1387)" رابطه  بین ویژگی های شخصیتی و رفتار رانندگی در شهر شیراز(1384)"، مجله پژوهشی حکیم، دوره یازدهم، شماره سوم، ص. 47-54.
- رحیمی, امیرمسعود و امین شیخ دستجردی (1391) " نقش شخصیت و رانندگان پرخاشگرانه در بروز تصادفات و تخلفات رانندگی"، دومین کنفرانس ملی یافته‌های نوین در مهندسی عمران، نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد،معاونت و سازمان حمل و نقل ترافیک.
- سئوف حدادی ثانی، س.، طبیبی،ز و صالحی قدردی،ج.(1394) " بررسی رابطه ی خشم رانندگی، خودنظم جویی هیجانی و توانایی بازداری با رفتارهای پرخطر رانندگی"، چهاردهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک، تهران.
- علوی، س.، محمدی، م. ر.، سوری، ح.، جنتی فرد، ف. و محمدی کلهری، س. (1394) " تعیین ویژگی های شناختی-رفتاری رانندگان اتوبوس و کامیون طی سوانح ترافیکی 1393-1392"، مجله ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیتها، دوره سوم، شماره 4، ص. 223-232.
- کاظمینی، م. ت. (1390) "اثربخشی گروه درمانی شناختی-رفتاری در کاهش خشم و پرخاشگری رانندگی"، مجله روانشناسی بالینی، سال سوم، شماره دوم,ص. 1-11.
- محمدپور، الف. ش. (1389)"رابطه ی ویژگیهای شخصیتی، سلامت روان و پرخاشگری با عادات رانندگی در رانندگان پر خطر"، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، دوره هجدهم، شماره سوم، ویژه نامه همایش رفتارهای پرخطر، ص. 225-233.
- مومنی،م. (1389)" تحلیل آماری با استفاده از SPSS"، تهران، نشر مولف.
- Bener, A. Ö. (2008) "The Driver behaviour questionnaire in arabgulf countries: Qatar and United Arab Emirates", Accident Analysis and Prevention, Vol.40, pp.1411−1417.
- Bagdadia Omar, V. A. (2011) "Jerky driving—An indicator of accident proneness?", Accident Analysis and Prevention, Vol.43, pp.1359-1363.
-Deffenbacher, J. L. (1994) "Development of a driving anger scale", Psychological Reports, Vol. 74, pp. 83-91.
-Deffenbacher, J. H. (2000) "Characteristics and treatment of high anger driver", Journal of Counseling Psychology, Vol.47, pp.5–17
 
Deffenbacher, J. L, Stephens, A. N, Sullman and M. J. M. (2016)  "Driving anger as a psychological construct: Twenty years of research using the Driving Anger Scale", Transportation Research part F. Traffic Psychology and Behaviour, Vol.42, No. 2, pp.236-247.
-Feng, Z., Lei,Y., Liu, H., Kumfer,W. J., Zhang, M., Wang, K. and Lu,S. (2016) "Driving anger in China: A case study on professional drivers", Transportation Research Part F,Traffic Psychology and Behaviour,  Vol. 42 ,No.2, pp.255–266.
- Ge, Yan, Q. (2015)"Psychometric adaptation of the driving anger expression inventory in a Chinese sample", Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol.33, pp.75-86
- Guého, L., Granie, M. A., Abric, JC. (2014) " French validation of a new version of the driver behavior questionnaire (DBQ) for drivers of all ages and level of experiences", Accident  Analysis and Prevention,  Vol. 63, pp.41–48.
 
- Hassan, H. M. and Abdel-Aty, M. A. (2013) "Exploring the safety implications of young drivers’ behavior, attitudes and perceptions", Accident Analysis and Prevention, Vol. 50, pp. 361–370
- Iliescu, D. and Sarbescu, P. (2013)" The relationship of dangerous driving with traffic offenses: A study on an adapted measure of dangerous driving", Accident Analysis and Prevention,Vol. 51, pp.33-41.
- Jeon, M., Walker, B. N.and Yim, J.-B. (2014) "Effects of specific emotions on subjective judgment, driving performance, and perceived workload", Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol.24, pp.197–209.
- Lajunen, T. O. (2011) "Self-report instruments and methods", In Handbook of Traffic Psychology, pp. 43-59.
- Li, F., Yao, X., Jiang, L.and Li, Y. (2014) "Driving anger in China: Psychometric properties of the Driving Anger Scale (DAS) and its relationship with aggressive driving”. Personality and Individual Differences",Vol. 68, pp. 130–135.
-Montazeri, A. (2004) "Road-traffic-related mortality in Iran: a descriptive study", Public Health ,Vol. 118, pp. 110–113.
- Ozkan T. L. T. (2006) "Driver behaviour questionnaire: A follow-up study", Accident Analysis and Prevention, Vol. 38, pp.386-395.
- Ozkan,T. L. T. (2006)" Cross-cultural differences in driving skills: A comparison of six countries", Accident Analysis and Prevention, Vol.38,No.5,pp. 1011-1018.
- Precht, L. , Keinath, A. and Krems, F.J. (2017) "Effects of driving anger on driver behavior – Results from naturalistic driving data", Transportation Research Part F.: Traffic Psychology and Behaviour, Vol. 45 , pp. 75–92
- Rothengatter, T. (1997)"Psychological aspects of road user behavior",  Applied Pychology:  An International Review,Vol. 46, pp.223-234.
- Sârbescu,P., Costea, I. and Rusu,S. (2012)" Using the alternative Five Factor Personality Model to explain driving anger expression" , Procedia - Social and Behavioral Sciences , Vol.33, pp. 273 – 277.
- Sârbescu, P. (2016) " Driving anger scale: How reliable are subscale scores? A bifactor model‌ analysis”, Transportation Research Part F.  Traffic Psychology and Behaviour, Vol.42, pp.248–254
- Sullman, M. J, S. A. (2013)  “A comparison of the driving anger scale and the propensity for angry driving scale”, Accident Analaysis and Prevention, Vol. 58, pp. 88-96.
-Sullmana, M. J. M., Amanda, A. N. and Yongc, M. (2015) "Anger, aggression and road rage behaviour in Malaysian drivers", Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol.29, pp.70-82.
- Young, R. A. (2015)" Revised odds ratio estimates of secondary tasks: A re-analysis of the 100-Car naturalistic driving study data", SAE Technical Paper 2015-01-1387. http://papers.sae.org/2015-01-1387/.
- Zhang, T., Chan, A. H. and Zhang, W. (2015) "Dimensions of driving anger and their relationships with aberrant Driving", Accident Analysis and Prevention ,Vol.81, pp.124-133.
- Zhang. T., Chan, A. H. S. (2016)" The association between driving anger and driving outcomes: Ameta-analysis of evidence from the past twenty years", Accident Analysis and Prevention, Vol.90, pp.50-62.