پیش‌بینی کوتاه‌مدت تعداد مسافر خطوط اتوبوس شهر تهران: نمونه موردی خط پل کریمخان- میدان جمهوری

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

4 دانش آموخته دوره دکتری دانشکده برق و مهندسی کامپیوتر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

در دهه‌های اخیر افزایش جمعیت شهری و توسعه شهرنشینی از یک سو و عدم تکافوی حمل‌و‌نقل عمومی در مقابل تقاضای روز افزون سفرهای درون شهری از سوی دیگر، منجر به افزایش استفاده از خودروی شخصی، در تهران شده است. بنابراین تغییر در سیاست‌های حمل‌و‌نقل شهری و تلاش در جهت توسعه حمل‌و‌نقل عمومی، به ویژه اتوبوس، یکی از مهم‌ترین اقدامات در حوزه حمل‌و‌نقل شهری بوده و نیازمند بررسی‌های لازم جهت توسعه و کارآمد نمودن این شیوه‌ی سفر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد، برنامه‌ریزی برای استفاده بهینه از زیرساخت­های اتوبوسرانی و بکارگیری راهکارهای افزایش کارایی این سیستم در دنیا، نیازمند وجود اطلاعات در زمینه زیرساخت و تقاضای سفر خطوط اتوبوس است. بر این اساس، انجام مطالعاتی جهت برآورد تعداد مسافر خطوط اتوبوس در شهر تهران، که در حال حاضر تعیین تعداد مسافر هر خط با روش سنتی آماربرداری انجام شده و بسیار هزینه‌بر بوده، همچنین برنامه‌ریزی عملیاتی خطوط اتوبوسرانی که به صورت تجربی توسط مدیر خط انجام شده و هیچگونه برنامه‌ریزی مبتنی بر شرایط موجود برای آینده وجود ندارد، لازم و ضروری است. بدین ترتیب در این مطالعه با استفاده از اطلاعات AFC (داده‌های ثبت‌شده حاصل از تراکنش‌های کارت‌بلیت‌های هوشمند برای پرداخت کرایه) موجود در سیستم اتوبوسرانی شهر تهران و ساخت مدل مناسب، تعداد مسافر خطوط اتوبوس برای آینده کوتاه‌مدت پیش‌بینی گردید.  به این منظور ابتدا اطلاعات AFC مربوط به هر خط اتوبوس مرتب شده و بر اساس آن مدل ساریما و شبکه عصبی (پرسپترون چند لایه) پرداخت می‌شود. نتایج مدل نشان می‌دهد، مدل پروسپترون چند لایه از لحاظ شاخص‌های خطا در پیش‌بینی تعداد مسافر خط از مدل ساریما برتر بوده و روش مناسب‌تری جهت برآورد تعداد مسافر خطوط اتوبوس است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-        شرکت مطالعات جامع حمل و نقل و ترافیک تهران (1383) "اطلاعات دریافتی از بانک اطلاعاتی مطالعات مبدأ- مقصد شهر تهران"، تهران: شرکت ‌مطالعات‌ جامع ‌حمل‌‌و‌نقل ‌و ترافیک ‌تهران.
-        شرکت واحد اتوبوسرانی (1394-1395) "اطلاعات دریافتی از شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، واحد برنامه‌ریزی و مدیریت منابع"، تهران: شرکت واحد اتوبوسرانی
-      Adhikari, R. and Agrawal, R. K. (2013) “An introductory study on time series modeling and forecasting”, Lambert Academic Publishing (LAP), Cornell University, Germany.
-     Ceder, A. (2007) “Public transit planning and operation”, Taylor and Francis.
-     Cyprich, O., Konecny, V. and Kilianova, K. (2013) “Short-term passenger demand forecasting using univariate time series theory”, Promet, Traffic and Transportation, Vol. 25, No. 6, pp. 533-541.
-     Hensher, D. A. Rose, J. M. Greene, W. H. (2005) "Applied choice analysis", Published in the United States of America by Cambridge University Press, New York.
-     Maa, Z., Xing, J., Mesbah, M. and Ferreira, L. (2014) “Predicting short-term bus passenger demand using a pattern hybrid approach”, Transportation Research Part C, Vol. 39, pp. 148–163.
-     Pinedo, J. C. (2014) “Urban bus demand forecast at stop level: space Syntax and other built environment factors, evidence from Madrid”, Procedia, Social and Behavioral Sciences, Vol. 160, pp. 205- 214.
-     Xue, R. Sun, D. and Chen, S. (2015) “Short-term bus passenger demand prediction based on time series model and interactive multiple model approach”, Discrete Dynamics in Nature and Society, No. 526, 11 pages.
-     Zhoua, C., Daib, P., Wangc, F. and Zhanga, Z. (2016) “Predicting the passenger demand on bus services for mobile users”, Pervasive and Mobile Computing, Vol. 25, pp. 48-66.