مطلوبیت انتخاب راه آهن در رقابت با جاده برای حمل و نقل کانتینر در ایران

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده حمل و نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار ، دانشکده حمل و نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

باوجود روبه رشد بودن حمل‌ونقل کانتینری در جهان، در ایران تنها 1.6 درصد از کل جابه‌جایی کالا  توسط کانتینر حمل می‌گردد. در ایران سهم حمل و نقل ریلی در جابه جایی  کانتینر علیرغم مزایای نسبی آن به حمل‌ونقل جاده‌ای ناچیز است.  در سال 1392 از مجموع 6.5 میلیون تن کالای کانتینری حمل شده در کشور تنها 0.5 میلیون تن( 8درصد)  از آن توسط راه‌آهن حمل شده است. این پژوهش با هدف بررسی دلایل برتری حمل و نقل جاده ای در جابه جایی کانینتر و عدم استقبال صاحبان بار از حمل و نقل ریلی انجام شده است.  برای این منظور از مدل‌ انتخاب وسیله لوجیت دوگانه در ریل وجاده برمبنای اطلاعات بارنامه‌های ثبت شده راه‌آهن و سازمان راهداری استفاده شده است. از منابع مختلف اطلاعاتی، مقادیر متغیرهای مرتبط با انتخاب وسیله کانتینر برای مبادی و مقاصد مختلف کشور محاسبه گردید برترین مدل لوجیت در انتخاب وسیله ریل و جاده، براساس آزمون های مختلف آماری، شناسایی و بر اساس آن  مهمترین متغیرهای تاثیر گذار در انتخاب شیوه‌حمل کانتینرمعرفی گردید. برترین مدل انتخاب وسیله حمل از متغیرهای بندر بودن مبدأ، بندر بودن مقصد ، بار انبوه بالای 10000 تن، زمان جاده‌ای، زمان ریلی، مبدأ- مقصد پرتردد، مبدأ- مقصد فعال ریلی و هزینه کل ریلی به جاده‌ای تشکیل‌شده است. سه متغیر زمان سفر جاده‌ای، زمان سفر ریلی و هزینه کل ریلی نسبت به جاده‌ای با توجه به الاستیسیته بالا از تأثیرگذارترین متغیرها در این مدل بوده اند. مقایسه مقادیر پیش‌بینی کننده تناژ  ریلی توسط این مدل و تناژ ریلی واقعی نشان داد که مدل به‌طور قابل قبولی می تواند نزدیک به واقعیت پیش‌بینی کند. در پایان ‌بر اساس مدل انتخاب وسیله، راهکارهایی جهت افزایش سهم بار ریلی پیشنهاد گردیده است که اصلاح تعرفه‌ها، احداث بنادر خشک و زمان‌بندی خطوط از مهم‌ترین این راهکارهای هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-     پژوهشکده حمل‌ونقل. دانشگاه صنعتی اصفهان (1393)  "گزارش تحلیل تقاضای حمل و نقل بار و ظرفیت محورهای اصلی شبکه راه آهن کشور، مرحله اول"، پژوهشکده حمل‌ونقل دانشگاه صنعتی اصفهان، مرکز تحقیقات و آموزش راه آهن.

-     حبیبیان، م. و کرمانشاه، م. (1391) " بررسی سهم سیاستهای مدیریتی حملونقل بر انتخاب طریقه های جایگزین سواری شخصی در سفرهای کاری روزانه "، فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال سوم، شماره سوم، بهار 1391، ص. 181-198

-     عسگری طورزنی، ع. و حبیبیان، م. (1395) "شناسایی سیاست‌های موثر بر سیستم اشتراک دوچرخه در شهر تهران"، فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال هفتم، شماره سوم، بهار 1395، ص. 463-480

-     ممدوحی، الف. و باغستانی، الف. (1392) " تحلیل سطوح مختلف انتقالپذیری مدلهای انتخاب وسیله )نمونه موردی: سفرهای با هدف خرید( "، فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال پنجم، شماره اول، پائیز 1392، ص.85-94

-     ممدوحی، الف.،، مهدی زاده، م. و فلاح زواره، م. (1394) " یک مدل تصمیم والدین برای شیوه سفر تحصیلی کودکان دبستانی"، فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، سال هفتم، شماره اول، پائیز 1394، ص.167-178

-     مهدوی، ع. (1393) "بررسی عوامل موثر بر افزایش تقاضای بار در حمل و نقل ریلی نسبت به جاده ای با برآورد مدل انتخاب طریقه"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان

-Colombo, S. H.-R. (2005) "Designing policy for reducing the off-farm", Journal of Agricultural Economics, Vol. 56, No. 1, pp. 81-95.

-Cullinane, K. and Toy, N. (2000) "Identifying influential attributes in freight route/mode choice decisions: a content analysis", Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, Vol. 36, No. 1, pp. 41-53.‏

-OrtÃozar J. D., & Willumsen, L. G. (2011). "Modelling transport", John Wiley & Sons.‏

-Degerland, J. (2011) "Containerisation International Year Book", source: Baird Maritime, April, 2011. Website: www.informacargo.com/ciyb

-Fries, N., Nash, A., Wichser, J., Abay, G., Moreni, G. and Ag, R. T. (2008) "Modal split functions for a Swiss national freight transport model", European Transport Conference 2008; Proceedings (pp. 17p-17p).‏

-Fowkes, A. S., Nash, C. A. and Twedle, G. (1991) "Investigating the market for intermodal freight technologies", Transportation Research A, Vol. 25, No. 4, pp.161-172.

-Hensher, D. A., Rose, J. M. and Greene, W. H. (2005) "Applied choice analysis", Cambridge University Press.

-Kanafani,A. (1983) "Transportatin Demand Analysis", Mc Graw-Hill Book Company,New York

-Morgul, E. F., Ozbay, K., Iyer, S. and Holguin-Veras, J. (2013) "Commercial vehicle travel time estimation in urban networks using GPS data from multiple sources", In 92nd Annual Meeting of the Transportation Research Board, Washington, DC.‏

-Rangaraj, N. (2003) "An analysis of operations, mode choice, pricing and network economics of container movement", Publishing House Pvt.Ltd., pp.687-698.

-Ravibabu, M. (2013),"A nested logit model of mode choice for inland movement of export shipments: A case study of containerised export cargo from India." Research in Transportation Economics Vol. 38, pp.91-100.1.

-Shen, G. and Wang, J. (2012) "A freight mode choice analysis using a binary logit model and GIS: The case of cereal grains transportation in the United States", Journal of Transportation Technologies, Vol.2, No. 02, pp.175.‏

-Shi, Y., Fang, X. and Chen, Z. (2012) "Price analysis of railway freight transport under marketing mechanism", Physics Procedia, Vol. 25, pp.2038-2044.‏

-Shinghal, N. and Fowkes, T. (2002) "Freight mode choice and adaptive stated preferences", Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, Vol. 38, No. 5, pp.367-378.‏

-Train, K. (2009), “Discrete Choice Methods with Simulation”, Cambridge University Press, Second edition.

-UNCTAD (2012) "Review of maritime transport", source: United Nations Conference on Trade and Development, 04 Dec 2012, 196 page(s), Website: www.unctad.org

-Vieira, L. F. M. (1992) "The value of service in freight transportation", PhD Thesis. Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA. USA: MIT Libraries.

-Winston, C. M. (1981b) "A multinomial model for prediction of the demand for domestic ocean container service", Journal of Transport Economics and Policy, Vol.15, pp.243-252.