مدل‌سازی مدت‌زمان فعالیت خرید با استفاده از مدل‌های مدت: غیرپارامتری- پارمتری، نمونه موردی شهر قزوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده عمران و محیطزیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده عمران و محیطزیست، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران

چکیده

از آنجا که مدل‌های تقاضای سفر، در حال تغییر جهت از رویکرد سفر- مبنا به فعالیت- مبنا هستند، پیش‌بینی فعالیت‌ها و مدت‌زمان آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با توجه به آنکه داده‌های مدت، نامنفی و اغلب سانسور شده و از توزیعی غیر از توزیع نرمال پیروی می‌کند، رگرسیون خطی مدل مناسبی نیست. از این‌رو مدل‌های مدت برای چنین داده‌هایی، پیشنهاد شده و در تحلیل رفتاری سفر افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنجا ‌که خرید به‌عنوان یکی از فعالیت‌های روزمره و ضروری افراد، در دو دهه‌ی اخیر، همواره مورد توجه بوده‌است، این مقاله سعی دارد با مدل‌سازی مدت‌زمان فعالیت خرید، ضمن شناخت عوامل مؤثر بر متغیر مدت و توزیع مناسب برای چنین داده‌هایی، نتایج چند رویکرد با فرض‌های مختلف مدل‌سازی را با یکدیگر مقایسه نماید. نمونه موردی این پژوهش سفرهای خرید تورهای خانه- مبنای 2 و 3 سفره‌ داده‏های حاصل از پرسشگری نمونه‏ای از ساکنین شهر قزوین شامل مشخصات فردی و خانوادگی، ویژگی‌های شبکه‌ی حمل‏ونقل و ویژگی‌های محل‌های مستعد برای انجام فعالیت خرید با سهمی در حدود 99 درصد از سفرهای روزانه‌ی شهروندان قزوینی است. تحلیل و قیاس نتایج مدل‌ها نشان می‌دهد برآورد رویکرد پارمتری از نظر میزان خوبی برازش، نسبت به سایر رویکردها برتر و توزیع مناسب به‌کار گرفته شده برای داده‌های مدت‌زمان فعالیت خرید، توزیع لگ- لجستیک است. با توجه به اینکه پارامتر مقیاس برآورد شده‌ی مدل، مقداری کمتر از 1 است، منحنی خطر، غیریکنوا و U شکل معکوس است. با توجه به نتایج، زنان شاغل نسبت به مردان و مردان نیز نسبت به سایر افراد مدت‌زمان کمتری را به خرید اختصاص می‌دهند و این تفاوت از نظر آماری معنی‌دار است (p=0.000). شیوه‌های سفری غیرموتوری در کاهش مدت‌زمان خرید تأثیری مثبت دارند (p<0.05). همچنین متغیرهایی مانند مسافت و جاذبه تجاری مقصد سفر، در افزایش مدت‌زمان انجام فعالیت خرید سهمی به‌سزا دارند (p<0.05).

کلیدواژه‌ها


- رصافی، ا. ع.، لطیفی، ل. (1390) "تحلیل تقاضای سفر شهری به روش فعالیت-مبنا: نمونه موردی منطقه سه شهرداری تهران"، فصل‌نامه مهندسی حمل‌ونقل، سال سوم، شماره دوم. ص. 101-115.
- ذاکری، ج .ع.، شهریاری، ش.، عسگری، ح. (1389) "توسعه مدل احتمالاتی زوال بر مبنای توزیع ویبال برای سایش ریل با مطالعه موردی راه آهن محور لرستان"، فصل‌نامه مهندسی حمل‌ونقل، سال دوم، شماره اول. ص. 27-39.
-Berg, P.V. D, Arentze, T. and Timmermans, H. (2012) "A latent class accelerated hazard model of social activity duration", Transportation Research Part A, 36, pp. 12-21.
-Bhat, C. R. (2000) "Duration modeling, handbook of transport modelling”, (D. A. Hensher and K. J. Button, ed.), Elsevier Science, pp.91-111.
-Bhat, C. R., Frusti, T., Zhao, H., Schonfelder, S. and Axhausen, K.W. (2004) "Inter-shopping duration: An analysis using multiweek Data", Transportation Research Part B , Vol. 38, No. 1, pp. 39-60.
-Cox, D. (1972) "Regression models and life tables", Journal of the Royal Statistical Society Series, B34, pp. 187-202.
-Ettema, D., Borgers, A. and Timmermans, H. (1995) "A competing risk-hazard model of activity choice, timing, sequencing, and duration", Transport. Res. Rec. 1493, pp.101-109.
-Ferdous, N., Bhat, C. R., Vana, L., Schmitt,  D., Bowman, J. L., Bradley, M., Pendyala, R.M., Anderson, R. and Giaimo, G. (2012) "A comparison of the four-step versus tour-based models in the context of predicting travel behavior before and after transportation system changes". Paper presented at the 92th Annual Meeting of the Transportation Research Board, Washington, D.C.
-Hausman, J. A. and Woutersen, T. (2014) "Estimating a semi-parametric duration model without specifying heterogeneity", Journal of econometrics, 178, pp. 114-131.
-Jeffrey, P.Kh., Konstadinos, G. G. (2002) "Nonparametric of identification of daily activity durations using kernel density estimators", Transportation Research Part B, Vol. 36, pp. 59-82.
-Joly, I. (2006) "Stability or regularity of the daily travel time in LYON? Application of a duration model", International Journal of Transport Economics.
-Kaplan, E. and Meier, P. (1958) "Non-parametric estimation from incomplete observations". Journal of the American Statistical Association, Vol. 53, pp.457-481.
-Karimi, B., Rashidi, T. H. and Mohammadian, K. (2012) "A log-normal accelerated failure time (AFT) model for inter-shopping duration of maintenance shopping activities of non-routine elderly shoppers", 91st Annual Meeting of the Transportation Research Board, Washington, D.C.
-Karimi, B., Pourabdollahi, Z. and Mohammadian, K. (2013) "The random subspace proportional hazard (RSPH) model for inter-shopping duration", 92nd Annual Meeting of the Transportation Research Board, Washington, D.C.
-Kim, B. and Park, K. (1997) "Studying patterns of consumer’s grocery shopping trip", Journal of Retailing, Vol. 73, No. 4, pp. 501-517.
-Kitamura, R., Fujii, S. and Pas, E. (1997) "Time-use data, analysis and modelling: toward the next generation of transportation planning methodologies", Transport Policy, 4, pp.225-235.
-Li, H., Lee, Y. C., Zhou, Y. C. and Sun, J. (2011) "The random subspace binary logit (RSBL) model for bankruptcy prediction", Knowledge-Based Systems, Vol. 24, pp. 1380–1388. 
-Mannering, F., Murakami, E. and Kim, S.G. (1994) "Temporal stability of traveler’s’ activity choice and home-stay duration: some empirical evidence". Transportation, 21, 371-392.
-Meyer, B.D., (1990) "Unemployment insurance and unemployment spells", Econometrica, Vol. 58, pp.775-782.
-Mohammadian, A. B. and Doherty, S. T. (2004) "A hazard model for the duration of time between planning and execution of an activity", Paper presented at the Conference on Progress in Activity-Based Analysis, Maastricht, The Netherlands.
-Nijland, L., Arentze, T.A. and Timmermans, H. J. P. (2012) "Incorporating planned activities and events in a dynamic multi- day activity agenda generator", Transportation, 39,pp.791- 896.
-Malayath, M. and Verma, A. (2013) "Activity based travel demand models as a tool for evaluating sustainable transportation policies", Research in Transportation Economics, In Press.
-Purvis, C. L. (1994) "Changes in regional travel characteristics and travel time expenditures in the San Francisco Bay area: 1960-1990", Transportation Research Record, No. 1466, pp.99-109.
-Schwanen, T. (2004) "The determinants of shopping duration on workdays in The Netherlands". Journal of Transport Geography, Vol.12, pp. 35–48.
-Sivakumar A. and Pinjari A. (2012) “Recent advances in activity and travel pattern modelling”, Transportation, Vol.39, pp.749- 754.
-Washington, S. P. Karlaftis, M. G. and Mannering, F. L. (2011) "Statistical and econometric methods for transportation data analysis”, 2nd ed. Chapman and Hall/CRC, BocaRaton, FL.
-Zhaoming, C. H. U., Chen, H. and Cheng, L. (2012) "A review of activity based travel demand modeling". ASCE, pp.48- 59.