تاثیرگذاری مدیریت منابع کروی پروازی و اعمال ناایمن در بروز سوانح هوایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد خلیل نژاد 1
جلال منصوری نژاد 2
علیرضا سخاوت بنیس 3
1 خلبان و استادیار گروه هوایی، دانشکده علوم و فنون مرز، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
2 خلبان و مدرس ارشد گروه هوایی، دانشکده علوم و فنون مرز، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
3 مدرس خبره گروه هوایی، دانشکده علوم و فنون مرز، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
10.22119/jte.2024.427037.2692
چکیده
از آغاز هوانوردی ضعف در مدیریت صحیح روابط بین ­فردی، هدایت کروی پروازی و بروز خطای انسانی به عنوان عواملی مهم در بروز سوانح هوایی شناخته شده است. بر این اساس هدف پژوهش حاضر، برآورد میزان تاثیرگذاری مدیریت منابع کروی پروازی و اعمال ناایمن در بروز سوانح هوایی است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی و کمی) است. مشارکت ­کنندگان در بخش کیفی، خبرگان و متخصصین (مدیران ارشد و فرماندهان پروازی) هواپیمایی فراجا به تعداد 24 نفر بوده که پژوهشگران در شانزدهمین نفر به اشباع نظری و مفهومی رسیدند. روش گردآوری داده ­ها در بخش کیفی، مصاحبه­ های نیمه ­ساختار یافته بود. جامعه آماری بخش کمی شامل تعدادی از مدیران و کارکنان پروازی هواپیمایی فراجا بود که با بهره ­گیری از فرمول کوکران و روش نمونه­ گیری تصادفی طبقه ­بندی شده، تعداد 250 نفر به عضویت نمونه آماری تحقیق انتخاب شدند. روش گردآوری داده­ ها در بخش کمی استفاده از پرسشنامه محقق ساخته روا و پایا بود. برای تحلیل داده ­های کیفی از نرم ­افزار مکس ­کیو­دی­ای و جهت تحلیل توصیفی و استنباطی داده­ های بخش کمی نرم ­افزار اس ­پی­ اس ­اس استفاده شد. یافته­ ها نشان داد که تعداد 3 مضمون سازمان دهنده در قالب 22 مضمون پایه­ ای در حوزه مدیریت منابع کروی پروازی و 4 مضمون سازمان دهنده در قالب 10 مضمون پایه ­ای در خصوص اعمال ناایمن، می ­توانند در بروز سوانح هوایی نقش داشته­ باشند. نتایج نشان داد مولفه ­های شناسایی شده موثر در بروز سوانح هوایی به ترتیب 1-­اشتباه، 2-­مفاهیم، 3-­مهارت ­های کاربردی، 4-­فراموشی، 5-­تخلف، 6-­عناصر و 7-­لغزش و با اطمینان 95 درصد، در بروز سوانح هوایی تاثیر دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Effectiveness of Crew Resource Management and Unsafe Factors on Air Accidents

نویسندگان English

Mohammad Khalilnejad 1
Jalal Mansoorinezhad 2
Alireza Sekhavat Benis 3
1 Assistant Professor, Faculty of Aviation, Amin Police University, Tehran, Iran
2 lecturer of Aviation Department, Amin Police University, Tehran, Iran
3 lecturer of Aviation Department, Amin Police University, Tehran, Iran
چکیده English

Since the beginning of aviation, the weakness in the proper management of interpersonal relationships, conduction of crew and human error have been known as important factors in the occurrence of aviation accidents. The purpose of the present research is to estimate the effectiveness of CRM and Unsafe factors on aviation accidents. This research is applied in terms of purpose and mixed in terms of method. There were 24participants in the qualitative part, experts and specialists of Police aviation of Iran, and the researchers reached theoretical saturation in the 16th person. The method of data collection in the qualitative part was semi-structured interviews. The statistical population of the quantitative part included a number of managers and flight crew of Police aviation of Iran, and using Cochran's formula and stratified random sampling method, 250 people were selected to be members of the statistical sample. The method of data collection in the quantitative part was the use of a researcher-made questionnaire that was valid and reliable. MAXQDA software was used to analyze qualitative data and SPSS software was used for descriptive and inferential analysis of quantitative data. The findings showed that 3inclusive themes in the form of 22basic themes in the field of CRM and 4inclusive themes in the form of 10basic themes regarding unsafe factors can play a role in the occurrence of air accidents. The results showed that the identified components effective in the occurrence of air accidents are: Mistake, Concepts and Practical skills, Lapse, Violation, Elements and Slip.

کلیدواژه‌ها English

Unsafe factors
Aviation accidents
Crew Resource Management (CRM)
Police aviation of Iran
- آزاد، محسن (1395) "مدیریت منابع خدمه پروازی"، تهران: انتشارات آرون.
- اکبری، وحید (1399) "چرا اضطراب برای عملکرد بهتر لازم است؟"، بازیابی از:
https://ivsi.ir/why-anxiety-is-necessary-for-better-performance/
 
- ترولیپ، استنلی آر. و جنسن، ریچارد اس. (1991) "عوامل انسانی در هواپیمایی عمومی"، مترجم علی اکبر پژهان منش، تهران: دفتر تحقیقات کاربردی هواپیمایی فراجا.
 
- حبیبی، نیک بخش و ملکی، رضا (1398) "مدیریت منابع انسانی هوانوردی"، تهران: ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوایی، مرکز انتشارات راهبردی نهاجا.
 
- خامکی، ابوالفضل (1391) "نقش عوامل انسانی در بروز سوانح هوایی"، دومین کنگره طب هوافضا و زیرسطحی، تهران: 23-25 آبان 1391.
 
- رسولی، زینب (1391) "بررسی رابطه استرس شغلی و فرسودگی شغلی با میزان بهره‌وری در خلبانان"، مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، سال دهم، شماره دوم، ص. 133-137.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=156953
 
- رسولی، سیداکبر (1394) "بررسی تاثیر خطای عوامل انسانی بر ضریب ایمنی پرواز در هواناجا" پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.
 
- زیارتی کردخیلی، زهرا و وحدتی، سید حسین (1395) "نقش عوامل انسانی در بروز سوانح هوایی و جلوگیری از سوانح هوایی"، سومین کنفرانس بین المللی نوآوری‌های اخیر در روانشناسی، مشاوره و علوم رفتاری، تهران: 19 آذر ماه 1395.
https://civilica.com/doc/612794
 
- کریمی، حسین (1395) "شناسایی عوامل موثر بر عملکرد کارکنان فنی (خلبانان) شرکت‌های هواپیمایی و نیازهای آموزشی آنها (مورد مطالعه: شرکت هواپیمایی پویا ایر)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، ساوه: دانشگاه پیام نور استان مرکزی واحد ساوه.
 
- کریمی، حمیدرضا و حسینی، احسان (1390) "بررسی عوامل خطای انسانی در بروز سوانح هوایی"، دومین کنفرانس ملی تصادفات جاده ای، سوانح ریلی و هوایی، زنجان: 19 آبان 1390.
https://civilica.com/doc/132640
 
- کیانی فلاورجانی، فرهاد (1393) "بررسی نقش خطاهای انسانی در سوانح هوانوردی"، سومین کنفرانس ملی تصادفات جاده‌ای، سوانح ریلی و هوایی، زنجان: 31 اردیبهشت 1393.
https://civilica.com/doc/271281
 
- مروی نام، محمدرضا (1395) "اصول ایمنی و عوامل انسانی در پرواز"، تهران: دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری.
 
- مروی نام، محمدرضا؛ بخشنده، محمد و خیراندیش، مهدی (1390) "الگوی عوامل موثر در بروز سوانح هوایی"، مهندسی هوانوردی، سال سیزدهم، شماره دوم، ص. 71-78.
https://sid.ir/paper/173133/fa
 
- نایبی، علیرضا و رمضانی زاده، مهدی (1394) "مطالعه مدل فعلی بررسی سوانح هوایی نظامی و ارائه مدلی نو با استفاده از روش‌های جدید ارائه شده جهت بررسی سوانح"، مهندسی هوانوردی، سال هفدهم، شماره یکم، ص. 37-54.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=280485
- یاسایی، ایرج؛ احمدی نوده، خدابخش و کولیوند، علیرضا (1381) "استرس در خلبانان نظامی: بررسی شیوع علایم اختلالات روان شناختی و فرسودگی شغلی در خلبانان"، مجله طب نظامی، سال چهارم، شماره چهارم، ص. 231-236.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=12443
 
- Achermann, P., Borbely, A.A. (1994) “Simulation of daytime vigilance by the additive interaction of a homeostatic and a circadian process”, Biological Cybernetics, Vol. 71, pp 115–121.
 https://doi.org/10.1007/BF00197314
 
- Barbara, G. K. (2019) “Communication and Crew Resource Management”, Science Direct, pp. 103-137.
https://doi.org/10.1016/B978-0-12-812995-1.00004-X
 
- Broome, D. P. (2011) “Accident reduction through Crew Resource Management”, Journal of Aviation/Aerospace Education and Research, Vol. 20, No. 2 , pp. 13-21.
https://doi.org/10.15394/jaaer.2011.1345
 
- Federico, d. A., Ubaldo, C., Federico, M. S., & Ilaria, C. (2022) “Human Resources Management and Training in Aviation”, International Conference on Reliability and Statistics in Transportation and Communication, Latvia: 20-21 October.
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-26655-3_46
 
- Folkard S.; Monk T.H.; Lobban M.C. (2007) “Short and long-term adjustment of circadian rhythms in permanent night nurses”, Ergonomics, Vol. 21, No. 10, pp 785-799.
https://doi.org/10.1080/00140137808931782
 
- Helmreich, R.L.; Merritt, A.C. (2017) “Safety and error management: The role of crew resource management”, Aviation resource management, pp. 107-119. Aldershot. UK: Ashgate.
https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=0452be9cc4a9fe2cc8872caeb2004c125faa0448
 
- Kleitman, N. (2015) “The sleep-wakefulness cycle of submarine personnel”, National Research Council, pp 329-341.
 
- Reason, James. (2008) “The human contribution: unsafe acts, accidents and heroic recoveries”, Ashgate Publishing.
 
- Salas, Eduardo; Burke, C. Shawn; Bowers, Clint A.; and Wilson, Katherine A. (2017) “Team training in the skies: Does Crew Resource Management (CRM) training work? ”, Scopus Export, pp. 265-298.
https://stars.library.ucf.edu/scopus2015/6469/
 
- Sconfienza, Steve. (2012) “Instrument pilot course of instruction”, Homepage. Retrieved February ‎04, 2023.
http://members.localnet.com/~docsteve/av_files/IAP_Brief.htm
 
- Wilkinson, Robert T. (2015) “The relationship between body temperature and performance across circadian phase shifts”, Lawrence Eribaum associates, 2nd Edition.

  • تاریخ دریافت 05 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 05 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 27 خرداد 1403