پژوهشگاه حمل و نقل طراحان پارسه فصلنامه مهندسی حمل و نقل 2008-6598 مقالات آماده انتشار 2026 05 23 Examining Behavioral Factors Affecting the Frequency of Motorcycle Accidents and Near-Crash Events: A Case Study of Isfahan بررسی عوامل رفتاری مؤثر بر فراوانی تصادفات و رویداد‌های نزدیک به تصادف موتورسیکلت‌سواران: مطالعه موردی شهر اصفهان 244129 10.22119/jte.2025.535016.2743 FA مهدی فلاح تفتی دانشیار دانشکده عمران دانشگاه یزد 0000-0001-6844-3316 مجتبی رجبی بهاءآبادی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد 0000-0002-1392-5729 احمد مهاجری دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران محمد امین جزی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 07 30 Understanding the behavioral patterns that influence motorcyclist accidents plays a significant role in developing traffic safety programs. The objective of this research was to investigate the relationship between motorcyclists' behavioral factors and the rate of accidents and near-miss incidents among riders in Isfahan. The standard "Motorcycle Rider Behavior" questionnaire was revised, with several items added to suit Iranian conditions. After data collection, Exploratory Factor Analysis identified four main factors: "Risky, Showy, and Impulsive Behaviors", "Intentional Violations", "Non-adherence to Safety Equipment Principles," and "Perceptual and Cognitive Errors". To evaluate the impact of these factors, two count regression models namely, "number of accidents in the last two years" and "number of near-miss incidents in the last three months," were developed. The results indicated that in both models, all behavioral factors were significant. However, the "Intentional Violations" and "Risky, Showy, and Impulsive Behaviors" factors had the greatest impact, with standardized coefficients of 0.8 and 0.6 in the first model, and 0.49 and 0.44 in the second. Among the 24 behaviors examined, "Failure to use turn signals" and "Changing lanes without checking mirrors" (with an average score of 3.3 out of 5) were identified as the most common high-risk behaviors. Behaviors such as "Using a mobile phone," "Failure to observe the speed limit," "Overtaking from the right," and "Weaving between lanes" (with an average score of 2.9 out of 5) ranked next. The findings of this research can be used to develop educational interventions, oversight measures, and policy-making for enhancing the safety of motorcyclists. شناخت الگوهای رفتاری مؤثر بر تصادفات موتورسواران، می‌تواند نقش مهمی در تدوین برنامه‌های ایمنی ترافیک داشته باشد. هدف از این پژوهش، بررسی رابطه میان عوامل رفتاری راکبان موتورسیکلت و میزان تصادفات و رویدادهای نزدیک به تصادف موتورسواران در شهر اصفهان است. در این راستا، پرسشنامه استاندارد «رفتار موتورسواری راکبان موتورسیکلت» بازنگری و چند گویه‌ متناسب با شرایط ایران به آن افزوده شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، چهار عامل اصلی شامل: «رفتارهای پرخطر نمایشی و تکانشی»، «تخلفات عمدی»، «بی‌توجهی به اصول استفاده از تجهیزات ایمنی» و «خطاهای ادراکی و شناختی» شناسایی گردید. برای ارزیابی تأثیر این عوامل، دو مدل‌ رگرسیون شمارشی بترتیب برای متغیر وابسته «تعداد تصادفات در دو سال اخیر» و «تعداد رویداد‌های نزدیک به تصادف در سه ماه گذشته» پرداخت شدند. نتایج مطالعه نشان داد که در هر دو مدل، تمامی عوامل رفتاری معنادارند. لکن، دو عامل «تخلفات عمدی» و «رفتارهای پرخطر نمایشی و تکانشی» بیشترین تأثیر را با ضرایب استاندارد شده به ترتیب برابر با 8/0 و 6/0 در مدل اول، و 49/0 و 44/0 در مدل دوم، بر بروز رویدادها نشان دادند. از میان ۲۴ رفتار بررسی‌شده، «عدم استفاده از چراغ راهنما» و «تغییر خط بدون بررسی آینه» (میانگین ۳.۳ از ۵) شایع‌ترین رفتارهای پرخطر شناخته شدند. رفتارهایی مانند «استفاده از تلفن همراه»، «عدم رعایت سرعت مجاز»، «سبقت از راست» و «حرکت مارپیچ» (میانگین ۲.۹ از ۵) در رتبه بعدی قرار گرفتند.. نتایج این پژوهش می‌تواند در تدوین برنامه مداخلات آموزشی، نظارتی و سیاست‌گذاری‌های ارتقای ایمنی موتورسواران مورد استفاده قرار گیرد.