پژوهشگاه حمل و نقل طراحان پارسه فصلنامه مهندسی حمل و نقل 2008-6598 8 1 2016 09 22 An ant colony meta-heuristic algorithm for school bus routing problem الگوریتم فراابتکاری کلونی مورچگان برای مساله مسیریابی اتوبوس مدرسه 89 109 15939 FA وجیهه قنبری کارشناس ارشد، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علوم و فنون مازندران، بابل، ایران جواد رضائیان استادیار، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علوم و فنون مازندران، بابل، ایران ایرج مهدوی دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علوم و فنون مازندران، بابل، ایران Journal Article This paper deals with the school bus routing problem (SBRP). This problem is a variant of the vehicle routing problem where three simultaneous decisions that have to be made: determining the set of stops to visit, for each student which stop he should walk to and the latter case occurs when determining the routes visited with the chosen stops, so that the total traveled distance is minimized. In the standard VRP all stops to visit are given, but in school bus routing problem, is assumed that a set of potential stops is given, as well as a set of students that can walk to one or more of these potential stops. The school buses used to pick up the students and transport them to school have a finite capacity. Ant Colony Optimization (ACO) is a meta-heuristic for combinatorial optimization problems. In this paper, artificial ant colony is developed. its successful application to the SBRP and finds optimal or close-to- optimal solutions of large instances of the SBRP in very limited computing times is shown. مساله مورد بررسی در این مقاله مسیریابی اتوبوس مدرسه است. این مساله نوعی از مساله مسیریابی وسیله نقلیه است که در آن سه تصمیم بطور هم‌زمان گرفته می شود پیدا کردن مجموعه‌ای از ایستگاه‌ها که توسط اتوبوس‌ها باید بازدید شوند، تعیین ایستگاهی که هر دانش آموز باید سوار اتوبوس شود و تعیین ترتیب بازدید اتوبوس‌ها از ایستگاه‌های انتخاب شده تا کل مسافت پیموده شده توسط اتوبوسها کمینه شود. در مساله‌ی کلاسیک مسیریابی وسیله نقلیه، تعداد ایستگاه‌ها مشخص است اما در مساله‌ی مسیریابی اتوبوس مدرسه، فرض بر این است که تعدادی از ایستگاه‌ها بطور بالقوه موجودند به طوری که دانش آموزان به یک یا چند تا از این ایستگاه‌های بالقوه دسترسی داشته باشند و اتوبوس‌های مدرسه ظرفیت‌های متناهی دارند. در این مقاله، الگوریتم کلونی مورچگان توسعه داده و نشان داده میشود که روش مطلوبی برای حل بوده است و جوابهای بهینه یا نزدیک به بهینه برای مسایل زیادی از مسیریابی اتوبوس مدرسه در مدت زمانی معقول به دست می آورد. https://jte.sinaweb.net/article_15939_a2642f3f2bd5c4424bb169ac8367257f.pdf