تحلیلی بر جهت‌گیری سیاست‌ها در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ و نقل پایدار: بکارگیری مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM)

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

چکیده

یکی از سوالات مهم سیاست‌گذاران در کشور این است که برای کاهش آلودگی و مشکلات استفاده بیش از حد خودروهای شخصی در شهرها آیا بهتر است نخست به فرهنگ‌سازی پرداخت یا زیرساخت‌های حمل و نقلی پایدار را توسعه داد؟ تحقیق حاضر قصد دارد تا با گردآوری داده‌های مربوط به هنجارهای محیط‌زیستی مربوط به استفاده از خودروهای شخصی (فرهنگ-سازی) و داده‌های مربوط به زیرساخت‌های پایدار حمل و نقلی از طریق پرسشگری میدانی (توزیع بیش از 1000 پرسش‌نامه) به سوال تحقیق پاسخ دهد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) برای آزمودن فرضیه تحقیق شامل ارتباط دو دسته متغیر مستقل و پنهان "فرهنگ‌سازی" و "زیرساخت" بر انتخاب شیوه پایدار (متغیر وابسته) حاکی از برازش خیلی خوب مدل است (Χ²/df=2.87, p< 0.001, RMSEA= 0.057, GFI= 0.90). یافته‌های مدل نشان می‌دهد که در مناطقی از شهرها که بستر مناسب حمل و نقلی (از قبیل دسترسی مناسب به حمل و نقل عمومی، پیاده‌رو یکپارچه و ایمن) برای شهروندان فراهم نباشد، نمی‌توان توقع داشت که فرهنگ‌سازی سیاست کاربردی برای تغییر رفتار شیوه حمل و نقلی باشد. در واقع، تا بستر و زیرساخت‌ مناسب فراهم نباشد، سیاست فرهنگ‌سازی یک حد آستانه داشته و توسعه‌ی زیرساخت شیوه‌های پایدار (از قبیل حمل و نقل عمومی و پیاده‌روی) دارای اولویت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- Abrahamse, W., Steg, L., Gifford, R. and Vlek, C. (2009) "Factors influencing car use for commuting and the intention to reduce it: A question of self-interest or morality?". Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol. 12, No.4, pp. 317-324.

- Bamberg, S., and Schmidt, S. (2003). "Incentives, morality or habit? Predicting student’s car use for university routes with the models of Ajzen, Schwartz and Triandis". Environment and Behavior, Vol. 35, No.2, pp. 264-285.

- Brown, T. A. (2014). "Confirmatory factor analysis for applied research." Guilford Publications.

- De Groot, J. I., Steg, L.and Dicke, M. (2008). "Transportation trends from a moral perspective: Value orientations, norms and reducing car use". New transportation research progress, pp. 67-91.

- Jakovcevic, A.and Steg, L. (2013). "Sustainable transportation in Argentina: Values, beliefs, norms and car use reduction". Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, Vol. 20, pp. 70-79.

- Joireman, J. A., Lasane, T. P., Bennet, J., Richards, D., and Solaimani, S. (2001). "Integrating social value orientation and the consideration of future consequences within the extended norm activation model of proenvironmental behavior". British Journal of Social Psychology, Vol. 40, pp. 133-155.

- Kline, R. B. (2015). "Principles and practice of structural equation modeling." Guilford publications.

- Lind, H. B., Nordfjærn, T., Jørgensen, S. H.and Rundmo, T. (2015). "The value-belief-norm theory, personal norms and sustainable travel mode choice in urban areas". Journal of Environmental Psychology, Vol. 44, pp. 119-125.

- Mehdizadeh, M., Nordfjaern, T. & Mamdoohi, A.R. (2016). "The role of socio-economic, built environment and psychological factors in parental mode choice for their children in an Iranian setting". Transportation, pp. 1-21. DOI: 10.1007/s11116-016-9737-z

- Mehdizadeh, M., Mamdoohi, A.and Nordfjaern, T. (2017). "Walking time to school, children's active school travel and their related factors". Journal of Transport & Health. http://dx.doi.org/10.1016/j.jth.2017.01.012

- Nordfjærn, T.and Rundmo, T. (2015). "Environmental norms, transport priorities and resistance to change associated with acceptance of push measures in transport". Transport Policy, Vol. 44, pp. 1-8.

- Nordfjærn, T., and Zavareh, M. F. (2017). "Does the value-belief-norm theory predict acceptance of disincentives to driving and active mode choice preferences for children's school travels among Chinese parents?." Journal of Environmental Psychology. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2017.06.005

- Nordlund, A. M. and Garvill, J. (2002) "Value structures behind proenvironmental behavior", Environment and Behaviour, Vol. 34, pp. 740-756.

- OECD (2002) "OECD: Environmental outlook 2002". <http://www.oecd.org/dataoecd/51/6/2088589.pdf>.

- OECD.  (2008) "Transport", in OECD. , OECD Environmental Outlook to 2030, OECD Publishing, Paris. DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264040519-18-en.

- Schwartz, S. H. (1977) "Normative influences on altruism", Advances in Experimental Social Psychology, Vol. 10, pp. 221-279.

- Şimşekoğlu, Ö., Nordfjærn, T.and Rundmo, T. (2017) "Predictors of car use habit strength in an urban Norwegian public". Transportation, Vol. 44, No.3, pp. 575-588.

- “World Bank Data” (2011). World Bank, Washington, DC. © World Bank. http://data.worldbank.org/country/iran-islamic-republic. http://data.worldbank.org/topic/environment

- ممدوحی، امیررضا و مهدی زاده، میلاد. (1394) "تحلیل نگرش والدین نسبت به ایمنی در سفرهای دانش آموزان به مدرسه با تاکید بر پیاده­روی". فصلنامه علمی - پژوهشی مهندسی حمل و نقل, دوره 7، شماره 2، صفحه 339-352.