مدل‌سازی همزمان تاثیر عوامل هندسی، توپوگرافی و دسترسی راه در تصادفات راه‌های برون‌شهری با عامل سازی و رگرسیون خطی تعمیم یافته (مطالعه موردی: راه‌های استان کرمان)

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناس ارشد، دانشکده حمل و نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار، دانشکده حمل و نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران

3 استادیار، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

گام اول در جهت کاهش سوانح جاده­ای شناخت عوامل موثر در وقوع تصادفات است که با مدل­سازی متغیرهای موثر در وقوع تصادفات امکان­پذیر است. هدف از این پژوهش مدل سازی تاثیر عوامل هندسی، توپوگرافی و دسترسی کاربری های اطراف راه در وقوع تصادفات است. در این پژوهش متغیرهای مختلف طرح هندسی محورها مانند ویژگی­های قوس افقی، ویژگی­های قوس قائم، شیب طولی راه و شرایط محیطی راه مانند کاربری­های اطراف راه به تفکیک نوع منطقه (منطقه مسکونی، مزارع) نوع توپوگرافی (دشت، تپه ماهور و کوهستان)، نوع دسترسی (محافظت شده یا نشده بودن) و تعداد دسترسی (دوربرگردان و دسترسی راه فرعی) همزمان بررسی شدند. بدین منظور از تحلیل عاملی متغیرها استفاده گردید که امکان بررسی همزمان تعداد زیاد متغیر را فراهم می سازد. جمع آوری اطلاعات با استفاده از نقشه­های پلان و پروفیل طولی و نقشه های دسترسی اطراف چهار محور حادثه خیز استان کرمان به عنوان پهناورترین استان کشور که دارای رتبه سوم تصادفات جاده ای است، انجام گرفت. در نظر گرفتن این متغیرها برای در نظرگرفتن موقعیت مکانی و مشخصات هندسی راه، در قطعاتی به طول 5 کیلومتر از راه انجام شد. بعد از تحلیل همبستگی، مدل­های عاملی رگرسیون خطی و رگرسیون خطی تعمیم یافته پوآسون و دوجمله­ای منفی، برروی اطلاعات برازش شدند و مناسب­ترین مدل­ها شناسایی شدند. در بررسی نتایج مدل­ها از شاخص­های برازش نسبت به خط y=x و درصد خطای نسبی نتایج مدل استفاده گردیده است. در نهایت مدل خطی تعمیم­یافته پوآسون با شاخصبرازش بیشتر و درصد خطای نسبی کمتر نسبت به مدل رگرسیون خطی، انتخاب گردیده است. در مدل خطی تعمیم­یافته پوآسون، عامل ویژگی­های قوس قائم با متغیرهای (تعداد قوس قائم، متوسط اختلاف شیب قوس قائم و متوسط اختلاف شیب کل) و عامل توپوگرافی با متغیرهای (وجود کوهستان و متوسط شیب طولی زمین و تپهماهوری منطقه با توجه به متوسط شیب طولی) به‌عنوان مؤثرترین متغیرها در افزایش تعداد تصادفات ایفای نقش نموده­اند. متغیرهای عامل دسترسی (شامل متغیرهای تعداد دسترسی و دوربرگردان، تعداد دسترسی محافظت نشده و وجود مناطق مسکونی) نیز به تنهایی با تعداد تصادفات همبستگی داشتند ولی در کنار عوامل ویژگی­های قوس قائم و نوع منطقه تاثیر معناداری خود را از دست دادند. در طراحی های راه­ها در آینده در توپوگرافی کوهستانی،  کاهش اختلاف شیب محورهای دو طرف قوس و طراحی صحیح قوس های قائم و اجتناب از شیب طولی زیاد متوالی می­تواند گام موثری در کاهش تصادفات باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آیتی، الف. و عباسی، الف. (1390) "کاربرد مدل های رگرسیون پرصفر در مدل سازی تصادفات بزرگراه­های درون شهری"، مجله علمی پژوهشی عمران مدرس، دوره یازدهم، شماره 4.، ص. 1 - 15.

- آیین­نامه طرح هندسی راه­های ایران، نشریه 415، (1391)، معاونت نظارت راهبردی امور نظام فنی.

- خاکی، ع.، محسنی، ح. و جعفریه، ف. (1388) "بررسی علت تصادفات با توجه به طبقه­بندی نوع تصادفات (جلو به جلو-جلو به عقب)"، اولین کنفرانس تصادفات و سوانح جاده­ای و ریلی، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان.

- زارع چاهوکی، م .ع. (1389) "روش­های تحلیل چند متغیره در نرم­افزار SPSS"، دانشکده منابع طبیعی، دانشگا تهران.

- فروند، ج.، عمیدی، ع. و وحیدی اصل، م. ق. (1382) " آمار ریاضی"، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، چاپ پنجم.

- گجراتی، د. ن. (1383) "مبانی اقتصاد سنجی"، ترجمه: د.، ابریشمی، تهران:  انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.

- میرز، ر.الف.، منتگمری، د.س.، وینینگ، ج. ج. (1384) "الگوهای خطی تعمیم­یافته با کاربردهای آن در علوم  مهندسی"، اترجمه ح. نیرومند، مشهد:  نتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.

- نصیری، ح. و شهرامی نیا، ن. (1387) "شناسایی عوامل هندسی و ترافیکی موثر بر وقوع تصادفات جاده­های دوخطه برون شهری"، هشتمین کنفرانس مهندسی حمل­و­نقل و ترافیک ایران.

 

- Bassani, M., Dalmazzo, D., Marinelli, G. and Cirillo, C. (2014) "The effects of road geometrics and traffic regulations on driver-preferred speeds in northern Italy. An exploratory analysis", Transportation Research Part F 25, pp. 10-26.

- Choi, J., Kim, S., Heo, T.Y. and Lee, J. (2011) "Safety effects of highway terrain types in vehicle crash model of major rural roads", KSCE Journal of Civil Engineering, Vol. 15, No. 2,  pp. 405-412.

- Dobson, Annette J. and Barnett, A. (2008) "An introduction to generalized linear models", Chapman & Hall, pp. 43-54.

- Hamdar, S. H., Qin, L. and Talebpour, A. (2016) "Weather and road geometry impact on longitudinal driving behavior: Exploratory analysis using an empirically supported acceleration modeling framework", Transportation Research Part C 67, pp. 193-213.

-Hosseinpour, M., Yahaya, A. S. and Sadullah, A. F. (2014) "Exploring the effects of roadway characteristics on the frequency and severity of head-on crashes: Case studies from Malaysian Federal Roads", Accident Analysis and Prevention, Vol. 62, PP. 209-222.

- Lee, C.and Li, X. (2014) "Analysis of injury severity of drivers involved in single- and two-vehicle crashes on highways in Ontario", Accident Analysis and Prevention, Vol. 71, pp. 286-295.

- Singh, G., Sachdeva, S. N.and Pal, M. (2016) "M5 model tree based predictive modeling of road accidents on non-urban sections of highways in India", Accident Analysis and Prevention, pp. 108-117.

- Yu, R.and Abdel-Aty, M. (2013) "Investigating the different characteristics of weekday and Weekend crashes", Journal of Safety Research, Vol. 46, pp. 91-97.